Niçin Yararlanmalıyız?

Bir bulaşıcı hastalığa yakalanınca hastalık 4 şekilde sonuçlanabilir: Tam iyileşme, hastalığın müzminleşmesi, sakatlıklar ( körlük, sağırlık, felç gibi), ölüm.

Ölüm ile sonuçlanan ürkütücü durumun dışındaki sonuçlarda, bulaşıcı hastalığa yol açan mikroba karşı vücudumuzun bağışıklık sistemi koruyucu maddeler geliştirir. Antikor adı verilen bu maddeler, geçirdiğimiz hastalığa ait mikrop vücudumuza tekrar girdiğinde onu dokularımızda ya da kanımızda yakalar ve imha eder.

Bu durum bulaşıcı hastalıklardan korunmak için insanlığa önemli bir yol göstermiştir. Korunmak istenen bulaşıcı hastalığa ait mikrobun zayıflatılmış, öldürülmüş hali ya da mikroba benzeyen maddeler vücuda verilerek benzer şekilde bağışıklık elde edilmektedir. Böylece mikrobun neden olacağı hastalıktan korunarak sakatlıklar, ölümler önlenebilmektedir. Hastalığa yakalanılmadığı için çeşitli ilaçların alınmasına da gerek kalmamaktadır.
Günümüzde öldürücü, sakat bırakıcı pekçok hastalığa karşı aşılar geliştirilmiştir. Halen pekçok hastalığa karşı aşı geliştirme çalışmalarına da dünyada büyük önem verilmekte, uygun aşı geliştirilince insanlığın hizmetine sunulmaktadır.

 

Kimler Yararlanabilir?

Aşılama hizmetlerinden toplumdaki herkes yararlanmalıdır. Aşılar toplumda çeşitli gruplara yapılırken farklı gerekçelerle yapılmakla beraber ulaşılmak istenen sonuç hep aynıdır:
” Bulaşıcı Hastalıktan Korunmak”
Aşıların yapılma gerekçeleri şu şekilde sıralanabilir:

1. Yeni doğmuş bir bebeği bulaşıcı hastalıklardan korumak
2. Okul çocukları, gençleri ve yaşlıları bazı bulaşıcı hastalıklardan korumak
3. Mevcut hastalığı nedeniyle bazı bulaşıcı hastalıklara yakalandığında çok daha ağır durumlarla karşılaşacak kişileri korumak
4. Seyahat edilecek bölgede yaygın olarak bulunan bulaşıcı bir hastalıktan korunmak
5. Mesleği ya da işi nedeniyle bulaşıcı bir hastalığa yakalanma olasılığı yüksek olan kişileri korumak
6. Bazı hastalık salgınlarında hastalığa yakalanmamış kişileri korumak
7. Deprem, savaş, bölgesel göçler gibi afet durumlarında bazı bulaşıcı hastalık salgınlarını önlemek
8. Bazı bulaşıcı hastalıklarda, hastalık mikrobu ile karşılaşıp hastalık gelişecek kadar süre geçmemiş durumlarda hastalık gelişmesini önlemek

Aşılama Hizmetleri Nereden Alınmalıdır?

Aşılama hizmetleri tıbbi bir müdahaledir. Bu nedenle hizmeti sunması gereken kişiler kanunlarla insanlara iğne yapma yetkisi verilmiş kişilerdir. Bunun nedeni ise; Aşı yapılacak kişinin aşı yapılmadan önce sağlık durumu muayene edilerek saptanmalı, aşı yapılmasına engel bir durumunun olup olmadığı değerlendirilmelidir. Aşı yapıdıktan sonra eğer bir yan etki çıkarsa, bu duruma müdahale edebilecek olanaklar olmalıdır.

Ülkemizde aşılama hizmetlerinin alınması gereken kurumlar hekimlerin, hemşirelerin çalıştıkları sağlık kurumlarıdır. Bu kurumlar ise:

1. Sağlık Ocakları
2. Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezleri
3. Devlet Hastaneleri, Üniversite Hastaneleri,
4. Özel hekimler veya özel hastaneler

Genellikle bir hastalığı ortadan kaldırmak için kampanya benzeri çalışmalarda sağlık ocaklarında çalışan hekimler, hemşireler devlet tarafından yapılması istenen aşıları ev eve dolaşarak, bazı yerlerde aşılama istasyonları kurarak yapmaktadırlar. Ülkemizde çiçek hastalığının eradikasyonunda yapılan bu uygulama verem aşılamasında da kullanılmıştır. Son yıllarda çocuk felci ve kızamık hastalığının ortadan kaldırılması çalışmalarında da bu uygulamalar sıkça yapılmıştır.

Aşılama Hizmetlerinden Ne Zaman Yararlanılmalıdır?
Aşılar uzun çalışmalar sonucu elde edilir ve uygulamaya girerler. Çalışmalar sonucu bir bulaşıcı hastalığa karşı aşılama ile korunma elde etmek için;

1. Aşının kişiye kaç yaşında yapılmalı,
2. İyi bir bağışıklık için kaç doz yapılmalı,
3. Dozlar arası süre ne kadar olmalı gibi bilgiler de elde edilir.

Örnek: Difteri boğmaca tetanos aşısı çocuk 2 aylık olunca başlanır. Ancak etkili bir bağışıklık oluşması için en az 4 hafta ara ile iki kere daha yapılmalı, üçüncü kez yapıldıktan bir yıl sonra bir doz daha yapılmalıdır.

Aşı programı kişilere veya ailelere bazen karışık gelebilir. Bu nedenle ilk kez aşı olmaya giden bir kişiye ya da anne/babaya çocukları için bir aşı kartı verilir. Aşı kartı iyi muhafaza edilmelidir. Çünkü aşı kartının üzerinde kişiye yapılan aşılar ve yapıldığı tarih, yapılması gereken aşılar ve başvurması gereken tarihler yazılmıştır. Böylece aile çocuğunun ya da kişi kendinin ne zaman hangi aşıyı olacağını takip edebilir. Aşı olma zamanı geldiği zaman en yakın sağlık kuruluşuna başvurabilir. Aşı uygulayacak sağlık personeli de aşı kartına bakarak yapılan aşıları ve yapılacak aşılar hakkında bilgi sahibi olur. Bu durum aşı olacak kişiye hizmetin daha nitelikli verilmesini sağlayan unsurlardan biridir.

Ülkemizde halen çocuk felci, kuşpalazı(difteri), boğmaca, tetanos, kızamık, kabakulak, kızamıkçık, sarılık (Hepatit B), menenjit ve zatürree yapan Hemofilus influenza tip Bhastalıklarına karşı yapılan aşılar tüm sağlık ocakları ve Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır.