Grip influenza viruslarının neden olduğu, bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Hafif seyredebildiği gibi, ölümle sonuçlanan ağır enfeksiyonlara da neden olabilir. Küçük çocuklar, yaşlılar ve bazı sağlık problemleri bulunanlar ağır hastalık ve ölüm yönünden özellikle risk taşırlar. En etkili korunma yöntemi her sonbaharda grip aşısı ile aşılanmaktır.
Bulaşma:
Grip öksürme ve hapşırma ile havaya yayılan damlacıklar yoluyla yayılır. Ayrıca bu damlacıkların bulaştığı eşyalara dokunup, elin ağıza götürülmesi ile de bulaşabilir. Hastalar belirtilerin başlamasından bir gün önce ile belirtilerin başlamasından sonraki beş gün arasında bulaştırıcıdır.
Klinik:
Genellikle yüksek ateş, başağrısı, yorgunluk, halsizlik, kuru öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı veya burun tıkanıklığı, yaygın kas ağrıları, özellikle çocuklarda bulantı, kusma ve ishal gibi mide-barsak sistemi belirtileri görülür. Grip oldukca ağır ve hastayı yatmak zorunda bırakan bir hastalıktır. Halk arasında bazan nezle griple karıştırıldığı için yanlışlıkla hafif bir hastalık olarak değerlendirilmektedir.
Komplikasyonlar:
Grip diğer viral üst solunum yolu enfeksiyonlarında olduğu gibi, baktertilere bağlı zatürrelerin daha sık görülmesine neden olur. Ayrıca beslenememeye bağlı problemler, hastanın altta yatan kalb yetmezliği, astma ve şeker hastalığı gibi problemlerinde ağırlaşma görülebilir. Auyrıca çocuklarda orta kulak ve sinüs problemleri ortaya çıkabilir.
Tedavi:
Komplikasyonsuz hastalarda ve risk grubu dışında tedaviye gerek yoktur. Tedavide kullanılan 4 ilaç mevcuttur; amantadin, rimantadin, osetalmivir vr zanamivir. Bu ilaçların kullanımının gerekliliği ve dozu için mutlaka bir hekime başvurmak gerekir.
Önleme:
Grip olan hastaların hastalığı diğer insanlara bulaştırmasını önlemek için solunum yolu ile temasın kesilmesi gerekir. Ortada bir salgın durumu, yani giderek artan vakalar varsa, o bölgede okul gibi insanların birarada bulunduğu kurumlar il Hıfzıssıhha Kurulu kararı ile belli bir süre kapatılabilir.
Korunmada en etkili yöntem aşılamadır. Aşı için ülkemizde ölü virusu ihtiva eden „inaktive“ aşılar bulunmaktadır. Grip virusu kısa süreler içerisinde genetik yapısnı ve buna bağlı olarak da antijenik özelliklerini değiştirdiği için, Dünya Sağlık Örgütü dünyada her yıl sık görülen grip virusu tiplerini belirleyerek, sadece o seneye özel, aşıda kullanılacak virusların antijenik yapısını belirlemekte ve aşı üreten firmalar her yıl buna uygun aşıyı üretip, Eylül ayının ikinci yarısında piyasya sürmektedir. 2006 – 2007 dönemi için önerilen aşı formülasyonu “A/New Caledonia/20/1999 (H1N1)-like, A/Wisconsin/67/2005 (H3N2)-like, and B/Malaysia/2506/2004-like antigens” şeklindedir. Aşı uygulandıktan 15 gün sonra koruyuculuk başlar ve yaklaşık 6 ay sürer.
Aşı gribe benzer hastalık oluşturan diğer viruslara karşı koruyucu değildir.
Yaşı 6 aylıktan büyük olmak kaydıyla, daha az gribe yakalanmak isteyen herkese yapılabilir. Ancak şu kişiler grip için risk grubunu oluştururlar ve aşılanmaları gerekir:
- 65 yaşında veya daha yaşlı kişiler
- Bakım evlerinde veya kronik hastalığı olanlara bakım veren merkezlerde bulunanlar
- Kronik kalb ve karaciğer hastalığı bulunanlar
- Diyabet, kronik böbrek hastalığı, bağışıklık sistemi bozuklukları (AIDS dahil) nedeniyle takip edilen hastalar
- Uzun süreli aspirin tedavisi alanlar
- İnfluenza sezonunda (ülkemizde ekim-nisan arası) hamile kalma durumu olan kadınlar (aşı hamilelikten önce yapılmalıdır)
- 6 – 23 ay arasındaki bütün çocuklar
- Solunum fonksiyonlarını veya tükrüğün yutulmasını engelleyen hastalığı bulunanlar (beyin hasarı, spinal kord travmaları, konvülsif hastalıklar, diğer kas ve sinir sistemi hastalıkları)
- Riskli gruplarla teması olanlar (sağlık çalışanları, kreş personeli, yaşlı bakımevlerinde çalışanlar, kronik hastalara bakım veren merkezlerde çalışanlar)
Yumurtaya karşı ağır allerjisi olanlar, daha önceki bir grip aşısından sonra ağır allerjik reaksiyon geçirenler, daha önceki bir grip aşısından sonra 6 hafta içerisinde Guillain Barre sendromu (kol ve bacaklarda tutmama ve duyu kaybı ile karakterize bir hastalık) geçirenler, yaşı 6 aydan küçük olanlar ve orta veya ağır derecede ateşli hastalık geçirenlere grip aşısı uygulanmamalıdır.
Grip aşısı 6 ay – 9 yaş arasındaki çocuklara ilk kez yapıldığında en az bir ay ara ile 2 doz şeklinde uygulanır. Daha sonraki yıllarda tek doz yeterlidir. Dokuz yaşından büyük çocuklarda ve yetişkinlerde de tek doz yapılır. Altı – 36 ay arasındaki çocuklarda 0.25 ml, daha sonraki yaş gruplarında ise 0.5 ml, kas içerisine uygulanır.