Etken:

Kanatlılarda hastalık yapma yönünden influenza A virusunun iki patotipi vardır. Yüksek patojeniteli (highly pathogenic, HPAI) virus ciddi hastalık oluşturur, mortalite % 100’e ulaşabilir ve bunların çoğu H5 ve H7 alt tiplerine aittir (9). Ancak tüm H5 ve H7 alt tipleri HPAI değildir. Düşük patojeniteli (low pathogenic, LPAI)  virus hafif solunum yolu hastalığı, yumurta veriminde düşme ve halsizliğe neden olur. Çoğu H7 ve H9 alt tipidir (9,10). Kuş gribi  kanatlı hayvanların solunum ve sinir sistemlerine ait belirtilerle seyreden bir hastalıktır.  Hastalığın doğal kaynağı göçmen su kuşları, özellikle yaban ördekleridir (11). Virusu etrafa bulaştıran bu yabani kuşlar genellikle enfeksiyona karşı dirençlidir. Hastalığı bunlardan alıp insanlara bulaştıran ara konakçılar, yani tavuklar ve hindi gibi diğer kümes hayvanları ise hastalığa karşı duyarlıdır ve yakalandıklarında genellikle ölürler. Virus ayrıca domuz, at, balina, fok ve vizon gibi hayvanlarda da hastalık oluşturabilir.  Kuş gribi kanatlı hayvanlarda hafif bir hastalık tablosu şeklinde görülebildiği gibi, yüksek bulaşıcılık ve yüksek mortalite  hızıyla seyreden epidemiler şeklinde de ortaya çıkabilir. Şekil 1’de H5N1 virusunun doğal döngüsü görülmektedir.

Şekil 1. H5N1 virusunun yaşam döngüsü

Tarihçe:
Kuş gribi ilk kez 1878 yılında İtalya’da tavuklarda tanımlanmıştır (10). 1963’de etken ilk kez Kuzey Amerika’da hindilerde gösterilmiş ve 1970 yılında kanatlı ekolojisi ile ilgili ilk bilgiler elde edilmiştir  (11). 1983 ve 1984 yıllarında  Pennsylvania, Virginia ve New Jersey’de H5N2, 1999 - 2001 yıllarında İtalya’da H7N1, 2003 yılında Hollanda ve Belçika’da H7N7 ve aynı yıl Güney Doğu Asya’da H5N1influenza virusları ile ortaya çıkan epidemiler rapor edilmiştir (10,11).