POLİSAKKARİT PNÖMOKOK AŞILARI

Streptococcus pneumoniae (pnömokok) enfeksiyonları, dünyanın her yanındaki küçük çocuklarda en sık karşılaşılan ölüm nedenidir. Otitis media ve sinüzitte en sık rastlanılan etiyolojik ajan olan bu mikroorganizma, çocuklarda ve erişkinlerde toplum kaynaklı pnömonilerin en sık etkeni ve menenjitlerin en yaygın iki etkeninden biridir.

Pnömokok pnömonisi, ölümle sonuçlanabilen, yaygın ve ciddi bir hastalıktır. Örnek verecek olursak ABD’de her yıl gelişen pnömokok pnömonisi vakalarının sayısı 570.000’e varmakta ve söz konusu ülkede yine her yıl 40.000 insan, bu enfeksiyon nedeniyle ölmektedir. Hastalığın teşhisi ve özellikle enfeksiyon nedeninin antibiyotiklere dirençli suşlar olduğu vakalarda olmak üzere tedavisi, kolay olmayabilir. Penisiline ve bu hastalığın tedavisi amacıyla geleneksel olarak kullanılan diğer antibiyotiklere dirençli S. pneumoniae suşlarının sayısı yakın yıllarda gittikçe artmıştır; bu eğilim devam etmekte ve günümüzde, çok sayıda antibiyotiğe birden dirençli suşlara bile rastlanmaktadır.

İnsanları ciddi pnömokok enfeksiyonu riskiyle karşı karşıya bırakan başlıca 2 faktör vardır:

a) Yaş: İleri yaştakiler ve çok küçük çocuklar,
b) Bağışıklık sisteminde baskılanmaya neden olan durumlar: Kronik hastalığı olan veya bağışıklık sisteminin iyi fonksiyon görmediği hastalar, dalağı alınmış veya fonksiyon görmeyen (asplenik) bireyler.

Yaşlılardaki pnömokok pnömonisi riski, buna elverişli zemin hazırlayan olumsuz sağlık faktörleri mevcut olmasa bile, genç erişkinlerdekinden daha yüksektir.

Pnömokok hastalığı, insanların hastaneye yatırılmasına yol açan nedenler arasında sık karşılaştığımız bir hastalıktır ve bunun sağlık hizmet kaynakları tüketimine olan katkısının, popülasyondaki yaşlıların sayısı arttıkça yükselmesi beklenebilir. Görüldüğü gibi pnömokok hastalığında gerek morbidite ve mortalitenin yüksek olması, gerekse değerli sağlık hizmet kaynaklarının fazlaca tüketilmesi nedeniyle korunma, en öncelikli konu olmaktadır.

 

Streptococcus pneumoniae enfeksiyonu, hastane tedavisi gerektiren pnömoni vakalarının % 30-50 kadarından sorumludur. Hastane dışında gelişen bakteri pnömonilerinin etiyolojisine eğilen araştırmalar, Streptococcus pneumoniae’nin, bu enfeksiyonda gösterilebilen nedenlerin ilk sırasında yer aldığını ortaya çıkarmıştır.

 

Tablo 1: Hastane dışında gelişen pnömonilerin etiyolojisi

Araştırmacı (ülke)	İlk sıradaki etken	İkinci sıradaki etken	Üçüncü sıradaki etken
Venkatessan (ABD	Pnömokok (% 30)	H. influenzae (% 7)	Influenza B virüsü (% 7)
Harper (ABD	H. influenzae (% 33)	Pnömokok (% 23)	Karma (% 16)
Blanquer (İspanya)	Pnömokok (% 45)	Legionella (% 14.5)	Mikoplazma (% 14)
Woodhead (İngiltere)	Pnömokok (% 36)	H. influenzae (% 10)	Influenza A (% 9)
Macfarlane (İngiltere)	Pnömokok (% 76)	Legionella (% 15)	Klamidya (% 5.5)
Fine (ABD)	Pnömokok (% 13)	H. influenzae (% 8)	Stafilokok (% 5)
McNabb (İngiltere)	Pnömokok (% 50)	H. influenzae (% 6)	Influenza A (% 9)
Fang (ABD	Pnömokok (% 15)	H. influenzae (% 11)	Legionella (% 7)
BTS* (İngiltere)	Pnömokok (% 34)	Mikoplazma (% 18)	Influenza A (% 7)

*British Thoracic Society

Hastane dışında gelişen pnömonilere ilave olarak pnömoni hastanelerde, hastane enfeksiyonu olarak da gelişebilir ve hastaneye yatırılarak tedavi edilen her 1,000 hastanın 5-10 kadarında görülen bu pnömoninin mortalitesi, % 50’lere kadar yükselebilmektedir. Yoğun bakım birimlerinde ve insanların uzun süre toplu halde yaşadığı yerlerde kalanlarda gelişen pnömonilerin % 20-25’e varan bir bölümünden Streptococcus pneumoniae sorumlu olabilir.

İngiltere’de yapılan bir çalışma, hastane dışında gelişen pnömoni vakalarının hastanede yattığı medyan sürenin 11 gün olduğunu göstermiştir. Bu hastaların % 20 kadarının normal aktivitelerini, taburcu olduktan 6 hafta sonra bile tam olarak yerine getiremediği görülmüştür.

Farmakoekonomik çalışmalar ileri yaştaki insanların pnömokok pnömonisine karşı aşılanmasının, maliyetinin karşılığını yeterince ödediğini, hatta bu bakımdan tasarruf bile sağladığını göstermiştir. Gerçekten de aşılanma, maliyetinin karşılığını, diğer hemen bütün girişimlere kıyasla daha fazla ödemektedir.

Pnömokok enfeksiyonuna karşı korunma sağlayan faktörler

Vücudun mekanik veya immünolojik savunma mekanizmalarını olumsuz yönde etkileyen faktörler; örneğin ileri yaş, alkolizm, tütün içilmesi, kalp yetmezliği, solunum yollarının viral enfeksiyonları ve bağışıklık eksiklikleri; pnömokok enfeksiyonu riskini artırır (Tablo 2).

Tablo 2: Pnömokok enfeksiyonu karşısındaki konak savunmasını etkileyen risk faktörleri

Konak savunma mekanizması	Risk faktörü
Mekanik
Öksürük ve epiglot refleksleri	İleri yaş, alkolizm, anestezi, konvülsiyon, inme
Trakea ve bronşlardaki mukosiliyer aparey	Viral enfeksiyon, tütün dumanı, tahriş edici gazlar, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, ileri yaş
Alveollerin durumu	Akciğer ödemi (kalp yetmezliğine veya göğüs kafesinin ezilmesine bağlı)
İmmünoloji
Antikor ve kompleman	Konjenital veya sonradan gelişen bağışıklık eksiklikleri (örneğin hipogammaglobülinemi, multipl miyeloma, lenfoma, lösemi, HIV enfeksiyonu)
Fagositoz (polimorf nüveli lökositler)	Siklik veya ilaçlara bağlı nötropeni, aplastik anemi
Kandaki pnömokokların dalak tarafından temizlenmesi	Anatomik veya fonksiyonel aspleni (orak hücreli hastalık dahil)

 

Öksürük ve mukosiliyer aparey gibi mekanik savunma mekanizmaları, bakterilerin alveollere ulaşmasını engelleyebilir. Pnömokok enfeksiyonu karşısındaki immünolojik savunma, temelde humoral karakterdedir ve serotipe-spesifik antikapsüler polisakkarit antikorun komplemanla etkileşime girip pnömokokların opsonizasyonunu ve böylelikle de fagositoza hazırlanmasını sağlamasına bağlıdır; fagositoza elverişli duruma getirilen bakteriler, polimorf nüveli lökositler ve makrofajlar tarafından temizlenir.

Dalak, Streptococcus pneumoniae enfeksiyonu karşısındaki vücut savunmasında temel rol oynar. Kan dolaşımındaki pnömokokların temizlendiği başlıca yer olduğuna inanılan bu organ,(1) aynı zamanda primer bağışıklık cevabında da rol oynuyor olabilir.(47) Anatomik veya fonksiyonel aspleni, diğer bir deyişle dalağın alınmış olması yada gereken fonksiyonu görmemesi, son derece şiddetli pnömokok enfeksiyonunun gelişme riskini artırır.

İmmünolojik savunma mekanizmalarındaki komponentlerden herhangi birindeki bir kusur, pnömokok enfeksiyonu riskini artırır ama bu enfeksiyona en çok zemin hazırlayan immünolojik eksiklik, pnömokokun serotipine-spesifik antikorun mevcut olmamasıdır.(2) Pnömokoklara karşı aşılanmanın amacı, serotipe-spesifik antikorlar oluşmasını sağlamaktır.

Enfeksiyon riski taşıyan gruplar

Pnömokok enfeksiyonu riski herkeste vardır ama yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, dalağı alınmış veya bağışıklık sorunları olanlar, HIV ile enfekte bireyler ve insanların uzun süre toplu halde yaşadığı yerlerde kalanlar, bu bakımdan özellikle risk altındadır ve  pnömokok aşısından  fayda görebilir.

Yaşlılar: İleri yaş, pnömokok enfeksiyonunun ciddi bir enfeksiyon olma riskini tek başına artıran bir faktördür. Konak savunma mekanizmalarının yaşın ilerlemesiyle ilişkili olarak bozulması ve bu bağlamda mukosiliyer klirensin azalması, öksürük refleksinin bozulması ve humoral bağışıklık cevabı değişiklikleri, ileri yaşlardaki ciddi pnömokok enfeksiyonu riskinin artmasında rol oynayabilir.
Ayrıca kronik hastalıklar, fiziksel aktivitenin azalmış olması ve beslenme durumunun iyi olmaması, ileri yaşlarda daha çok görülen ve ciddi pnömokok enfeksiyonu riskini artıran morbidite faktörlerindendir.

Kronik hastalığı olanlar: Pnömokok enfeksiyonları, kronik hastalıkları olanlarda daha sık görülür ve daha ağır seyreder. Bu enfeksiyon, arka plandaki kompanse tablonun dekompansasyonuyla sonuçlanabilir.

Kardiyovasküler hastalıklar, akciğer hastalıkları, diabetes mellitus, alkolizm, böbrek hastalığı ve karaciğer sirozu, pnömokok enfeksiyonu riskinin artmasına yol açan kronik hastalıklardandır.

Pnömokok enfeksiyonu riskinin kronik hastalığı olanlarda artma nedeni, klirens mekanizmalarındaki değişiklikler yada birkaç faktörün bir arada bulunması olabilir. Örneğin alkolizm kötü beslenmeye, öksürük ve epiglottis reflekslerinin baskı altına girmesine, polimorf nüveli lökosit sayısının ve fonksiyonunun azalmasına, kandaki pnömokokların dalak ve karaciğer tarafından temizlenmesinde değişikliklere neden olabilir.

Asplenik bireyler: Dalağı alınmış hastalardaki pnömokok enfeksiyonu, çoğu zaman hızla gelişir ve çok ağır seyreder. Streptococcus pneumoniae, splenektomi sonrası görülen sepsislerin önde gelen nedenidir ve bu gibi vakaların en az % 30-69’ından sorumludur.

Norveç’te, sistemik pnömokok hastalığı olan 472 hasta üzerinde yapılan bir çalışma, splenektomi geçirmiş hastalardaki mortalitenin, toplum genelindekinin 75 katı; bu hastalardaki enfeksiyonun ölümle sonuçlanma oranının ise, yine toplum genelindekinin 3 katı olduğunu göstermiştir (yaşa veya diğer risk faktörlerine görü düzeltilmemiş rakamlar).

Risk artışı, fonksiyonel aspleni vakalarında da vardır; örneğin sık sık hemolitik ve trombositopenik krizlerin eşlik ettiği orak hücreli hastalık, dalak damarlarında tromboza ve dalak atrofisine neden olur.

Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler: Miyeloma ve lenfoma, Hodgkin hastalığı, böbrek yetmezliği, nefrotik sendrom,  kemik iliği veya organ nakli gibi diğer bağışıklık eksikliği nedenleri, ciddi pnömokok enfeksiyonu riskini artırır. HIV ile enfekte olan insanlar, pnömokok enfeksiyonlarına özellikle elverişlidir: bu kimselerdeki invazif pnömokok hastalığı insidansı yüksektir; bakteriyemi, sık karşılaşılan bir pnömoni komplikasyonudur ve nüksler sık görülür. HIV ile enfekte erişkinlerde invazif pnömokok hastalığının insidansı, toplum genelindekinin 15-300 katıdır; HIV ile enfekte çocukların % 15-20 kadarında, HIV hatalığı sırasında pnömokok bakteriyemisinin geliştiği hesaplanmıştır.

Toplu halde yaşanan yerlerde kalanlar: Bakım evleri ve hapishane gibi, insanların uzun süre toplu halde yaşadığı yerlerdeki yaşam, pnömokok enfeksiyonunun gelişmesine zemin hazırlayan bir faktör olabilir: pnömokoklar, insanların birbirleriyle yakın temas halinde yaşadıkları yerlerde kolayca yayılabilir ve zaman zaman epidemilere yol açabilir.

Streptococcus pneumoniae üst solunum yollarında, normal bakteri florasıyla birlikte mevcuttur. Polisakkarit yapısındaki kapsülü sayesinde fagositoza karşı korunur; bu kapsül aynı zamanda, söz konusu organizmanın antijenisitesinin de kaynağıdır. Streptococcus pneumoniae serotiplerinin sayısı fazladır ama insanlarda en fazla hasalık yapan serotiplerin sayısı, çok daha azdır.

Pnömokok enfeksiyonlarından korunmada en etkili yöntem aşılamadır. Polisakkarit pnömokok aşısı, pnömokok enfeksiyonuna karşı etkili ve maliyetinin karşılığını ödeyen bir korunma sağlar. Polisakkarit pnömokok aşısı, pnömokok enfeksiyonlarının çok büyük bir bölümünden sorumlu olan, en yaygın veya invazif 23 Streptococcus pneumoniae serotipinin, ileri derecede saflaştırılmış kapsül polisakkaritlerinin bir karışımıdır.

Maliyet-yarar değerlendirmesi
Yaşlıların pnömokok pnömonisine karşı aşılanmalarının, maliyetinin karşılığını ödediği ve maliyeti azalttığı, yapılan çalışmalarda gösterilmiştir.

 

Grip ve pnömokok aşıları, kanser taramalarında veya koroner kalp hastalığının yada böbrek hastalığının tedavisinde veya korunmasında alınan diğer önlemlerle karşılaştırıldığında; bu aşıların, maliyetinin karşılığını yüksek oranda ödediği, açıkça görülmektedir. Diğer bütün önlemlerin aksine bu aşılar, maliyeti çoğu kez azaltabilen önlemlerdir.

Resmi öneriler
ABD’nin yanı sıra birçok ülke, polivalan pnömokok aşısının kullanılmasıyla ilişkili resmi öneriler yayınlamıştır.

ACIP kılavuzu: ABD’deki ACIP (Advisory Comittee of the Immunization Practice; İmmünizasyon Uygulamaları Öneri Komitesi), yaşlıların (65 yaşında veyadaha ileri yaştakilerin), pnömokok enfeksiyonuna ait risk faktörü mevcut olsun veya olmasın aşılanmasını; pnömokok hastalığı gelişme riski bulunan diğer gruplarda ve bu arada kronik hastalığı olan, splenektomi geçirmiş yada HIV ile enfekte bireylerde pnömokok aşısı yapılmasını önermektedir.Diğer ülkelerdeki kılavuzlar: Pnömokok aşısıyla ilgili olarak literatürde yer alan resmi öneriler, bu immünizasyon politikalarının daha etkili bir şekilde uygulanması amacıyla gözden geçirilmiştir.

İngiltere, Belçika, Almanya, Fransa ve İsveç gibi birçok Avrupa ülkesi; kronik hastalık, aspleni veyadalak disfonksiyonu, bağışıklığın baskı altında bulunduğu durumlar, orak hücreli hastalık ve HIV enfeksiyonu gibi, pnömokok enfeksiyonu riskini artıran faktörlerin mevcut olduğu yüksek risk gruplarında pnömokok aşısı yapılmasını öneren kılavuzlar yayınlamıştır.

Polivalan polisakkarit pnömokok aşısı
Pnömokok enfeksiyonlarının immünizasyon yoluyla önlenebileceği ilk olarak, 100 yıldan daha uzun bir süre önce; pnömokokun 1881 yılında STERNBERG ve PASTEUR tarafından izole edilmesinden hemen sonra öne sürülmüştür. Bakterinin tümüyle kullanıldığı bir pnömokok aşısıyla yapılan ilk büyük klinik çalışma; serotip-spesifik bağışıklığın henüz keşfedilmemiş olduğu bir yıl olan 1911’de, Güney Afrika’daki bir altın madeninde çalışan işçiler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Bu tarihten sonraki 20 yıl boyunca, spesifik pnömokok polisakkarit antikorlarının önemini gösteren, değerli çalışmalar yapılmıştır.

Tetravalan bir pnömokok aşısının başarıyla kullanıldığı ilk klinik çalışma, 2. Dünya Savaşı’na yakın bir zamanda yapılmıştır. 1946’da pazara verilen, heksavalan 2 aşı, öncelikle penisilinin pnömokok enfeksiyonlarını başarıyla ve kolayca tedavi etmesi nedeniyle, birkaç yıl içerisinde pazardan çekilmiştir.

Ancak Austrian ve Gold 1960’ta, pnömokok enfeksiyonlarının varlığını devam ettiren bir sorun olduğunu ortaya koymuşlar ve modern bir aşı geliştirilmesi yönünde yeniden çaba harcanmaya başlanmıştır.

Modern bir pnömokok aşısının etkili olduğu 1970’te, yine Güney Afrika’daki altın madeni işçileri üzerinde yapılan bir çalışmada gösterilmiştir. Hemen sonra ABD’de 14 polissakarid antijen içeren (14-valanlı) bir pnömokok aşısının ABD’de ruhsat alması izlemiştir. Bugün ise elimizde artık, ikinci kuşak, polivalan bir pnömokok aşısı olan, 23-valanlı aşı mevcuttur.

Polisakkarit pnömokok aşılarının bileşimi

Polisakkarit pnömokok aşısının bileşimi, invazif pnömokok enfeksiyonuna yol açan  ve sayıları 90’ın üzerinde olan pnömokok serotiplerinin nispi dağılımı göz önünde tutularak belirlenmiştir. Polisakkarit Pnömokok aşısı aşağıdaki 23 Streptococcus pneumoniae serotipinden elde edilen 23 adet saflaştırılmış polisakkarit içerir:

1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19A, 19F, 20, 11F, 23F, 33F (Danimarka nomenklatürü).

0.5 mililitrelik her bir aşı dozu, sayılan antijenlerin her birinden 25 µg içerir. Koruyu madde olarak fenol kullanılmıştır.

Serotip miktarı ve tipi

Polisakkarit pnömokok aşısı, 23-valanlı yeni pnömokok aşısı. invazif pnömokok enfeksiyonlarından izole edilen serotiplerin % 85-% 90’ını içerir.

Polisakkarit Pnömokok aşısı, penisiline dirençli olduğu bildirilen pnömokok suşlarının çoğuna karşı korunma sağlar.Belirlenebilen serotiplerden penisiline dirençli olanların en az % 90’ı aşıda mevcuttur.

Polisakkarit pnömokok aşısının immunojenitesi

Polisakkarit pnömokok aşısının risk altında olanlarda; yaşlılarda ve yüksek risk gruplarındakilerde ileri derecede immünojen olduğu. birçok çalışmada gösterilmiştir. Aşının uygulanması, spesifik anti-kapsüler antikorların oluşmasına yol açar. Aşıdan 5-6 gün sonra ortaya çıkan bu antikorlar varlığını, en az 5 yıl devam ettirir (korunma için ihtiyaç duyulan minimal antikor düzeyi, 250-200 ng Ab N/ml’dir).

Serumdaki pnömokok antikoru titreleri, ELISA (enzyme-linked immuno absorbent assay) ile ölçülebilir. Ancak bu titrelerin daha hatasız bir şekilde ölçülebilmesi için yönteme, hücre duvarı polisakkaritlerine karşı meydana gelmiş antikorları uzaklaştıracak bir absorpsiyon basamağı ilave edilmelidir.

Yaşlıların pnömokok aşısı karşısındaki antikor cevabı düşüktür ancak genellikle koruyuculuk için yeterlidir

Birçok çalışmada elde edilen sonuçlara göre; erişkin yaşlardaki Tip 1 diyabet hastalarının, alkole bağlı siroz vakalarının ve splenektomi geçirmiş hastaların pnömokok aşısı karşısındaki antikor cevabı sağlıklı kontrol vakalardaki kadar iyidir.

Hodgkin hastaları radyoterapi veya kemoterapi öncesinde, hastalığın evresi ne olursa olsun veya splenektomi uygulanmış olsun yada olmasın pnömokok aşısına karşı, normal bireyler kadar iyi antikor cevabı verir. Radyoterapiye veya kemoterapiye başlandıktan sonra ise, antikor cevabı azalır.

Farklı yüksek risk gruplarındaki çocuklarda polisakkarit pnömokok aşısının ile iyi antikor cevabı elde edildiğini göstermiştir. Antikor cevabı, bir serotipten diğerine değişmişse de çocuklar, aşıya iyi cevap vermiş ve aşı sonrası antikor titreleri 2-3.5 misli artmıştır ancak polisakkarit antijen içerdiğinden antikor düzeyi kısa sürelidir.

Tip 1 diyabeti, orak hücre hastalığı yada kan hastalıkları olan çocuklar, pnömokok aşısına, normal çocuklardaki gibi antikor cevabı vermektedir. Polisakkarit pnömokok aşısı iki yaşından küçük çocuklarda önerilmez. Timustan bağımsız bir aşı olduğundan, bu yaş grubunda elde edilen antikor cevabı iyi değildir ve polisakkarit tipine göre değişir.

Aşının etkinliği

Birçok çalışmada elde edilen sonuçlar polisakkarit pnömokok aşısının risk taşıyan bireylerle yaşlılarda etkili olduğunu desteklemektedir. Aşının pnömokok enfeksiyonlarının önlenmesinde ve ayrıca pnömokok pnömonisinin ve bakteriyemisinin insidansını azaltmakta etkili olduğu gösterilmiştir.

Herhangi bir bağışıklık sorunu bulunmayan, 65 yaşından daha ileri yaştaki erkeklere  yapılan 23-valanlı pnömokok aşısının toplam etkinliğinin % 60-% 80 arasında değiştiği gösterilmiştir. 
Pnömokok kapsül polisakkaritlerine  karşı hazırlanan aşının; varsayılan, serotip-spesifik pnömokok pnömonisine karşı korunma sağlanmasında en az % 78.5 oranında etkili, güvenli ve antijenik olduğu gösterilmiştir. Bu aşının aynı organizmanın meydana getireceği bakteriyemik enfeksiyonu önlemekteki etkinlik oranı ise, % 82.3 bulunmuştur.

Aşının güvenilirliği

Polisakkarit pnömokok aşısı çocuklarda ve erişkinlerde iyi tolere edilir. Enjeksiyon yerinde görülebilecek ağrı, eritem ve ödem gibi lokal advers reaksiyonlar, hafiftir ve kendiliğinden düzelir.

Aşının endikasyonları

Pnömokok aşısı, ciddi pnömokok enfeksiyonu riski artmış olan bireylerde ve bu arada en az 2 yaşını bitirmiş ve kronik hastalığı yada bağışıklığın baskı altına girmesinin eşlik ettiği tıbbi sorunları olan, pnömokok hastalığı riskinde artış görüldüğü bilinen özel ortamlarda ve sosyal gruplar içerisinde yaşayanlarda önerilmektedir (Tablo<3).

Tablo 3: Pnömokok enfeksiyonu riski yüksek olan bireyler

Erişkinler ve çocuklar (2 yaşından büyük)	Bağışıklık sistemi sorunları olmayan
	?65 yaşında olanlar Kardiyovasküler hastalığı olanlar Akciğer hastalığı olanlar Diabetes mellitus vakaları Alkolizmi olanlar Siroz vakaları Beyin-omurilik sıvısı sızıntısı olanlar
	Bağışıklık sistemi sorunları olan
	Dalak disfonksiyonu (veya anatomik aspleni) vakaları Hodgkin hastalığı olanlar Lenfoma vakaları Multipl miyeloma vakaları Kronik böbrek yetmezliği olanlar Nefrotik sendrom vakaları Organ nakledilen hastalar Asemptomatik veya semptomatik HIV enfeksiyonu olanlar

Aşının uygulanması

Polisakkarit Pnömokok aşısı, tek doz içeren bir enjektörle, intramusküler veya derin subkütan enjeksiyon şeklinde gerçekleştirilmelidir. Polisakkarit pnömokok, özellikle influenza aşısı olmak üzere diğer aşılarla birlikte, ancak ayrı ayrı yerlere uygulanabilir.

En yüksek risk grubunda yer alan erişkinlerde (aspleni, nefrotik sendrom, böbrek yetmezliği, organ nakli vakaları) ve pnömokok antikor düzeylerinin hızla azaldığı gösterilen bireylerde pnömokok aşısının her 5 yılda bir tekrarlanması önerilir.
Nefrotik sendromu veya asplenisi yada orak hücreli anemisi olan ve aşı tekrarlanacağı zaman henüz 10 yaşına basmamış olacağı hesaplanan çocuklarda pnömokok aşısının, 3-5 yıl sonra tekrarlanması düşünülmelidir.

Aşının kontrendikasyonları

Pnömokok aşısının şimdiye kadar gösterilmiş hiçbir mutlak kontrendikasyonu yoktur. Ancak polisakkarit pnömokok aşısı, önceki 3 yıl içerisinde pnömokok aşısı yaptırdığı bilinen bireylerde, özel endikasyon (bkz aşının tekrarlanması) dışında önerilmez.
Doğrulanmış olsun yada olmasın bir pnömokok enfeksiyonunun bulaşmış olduğu kimselerin aşılanması, kontrendikasyon oluşturmaz.

Polisakkarit pnömokok aşısı aşısının hamile kadınlarda güvenli olup olmadığı, özellikle henüz incelenmemiştir ama aşının fetus gelişmesi üzerinde olumsuz etkilere yol açmasının beklenmesi için hiçbir neden yoktur. Ancak, yüksek risk gruplarına giren kadınların gebe kalmadan önce aşılanması, yerinde bir uygulamadır. Polisakkarit pnömokok aşısı bebeğini emziren annelere uygulanabilir.