Aşılar, ışığa, sıcağa ve donmaya karşı hassas olduklarından dolayı üretildiği andan kullanıldığı ana kadar doğru koşullarda korunmaları gerekmektedir. Aşıların uygun ortam, ısı ve şartlarda muhafaza edilip, dağıtıldığı, insan ve malzemeden oluşan sisteme ‘soğuk zincir’ denir.
İnsanlar soğuk zincirin son derece önemli bir parçasıdır. En modern cihazlara sahip olsanız bile personeliniz aşıyı ve cihazları gerektiği gibi kullanamıyorsa soğuk zincir etkili olmayacaktır. Aşılar kullanıcıya ulaştırılana kadar birtakım nakliyat ve muhafaza safhalarından geçmektedir.
Bu safhalarda aşıların muhafaza edildiği sıcaklıklar şu şekildedir;

SOĞUK HAVA DEPOLARI

Merkez ve bölge seviyesinde çok miktarda aşıyı uygun ortamlarda saklamak için değişik büyüklükte soğuk oda ve derin dondurucu odalar mevcuttur.

Şekil 1. Çift soğutma üniteli bir soğuk oda veya derin dondurucu odası

Soğuk oda veya derin dondurucu odanın yerleştirilmesi:

• Aşıları raflara düzenli bir şekilde yerleştilmeli ve duvarla arasında mesafe bırakılmalıdır.
• Tüm aşılar kendi ambalaj kutuları içinde saklanmalıdır. Aşı flakonlarını kutulardan dışarı çıkararak saklamayınız.
• Aşılar evaparatörden en az bir metre kadar uzağına yerleştirilmiş olmalıdır.
• Tüm aşılar raflarda saklanmalıdır.
• Odayı aşırı doldurulmamalı ve aşı haricindeki malzemeler odada muhafaza edilmemelidir. Bir soğuk odanın net hacmi, brüt hacminin kabaca yarısı kadardır.

• Aşılar sistematik bir şekilde stoklanmalıdır ve aynı cins aşılar bir arada tutulmalıdır.
• Aşılar miadı yakın olanlar ön tarafa gelecek şekilde stoklanmalıdır.

• Eğer sulandırıcılar aşılarla birlikte paketlenmiş ise hiç birinin derin dondurucu odasına yerleştirilmediğinden emin olunuz. Sulandırıcılar asla dondurulmamalıdır.
• Eğer sulandırıcılar ayrı yerleştirildi ise doğru sulandırıcıların doğru aşı ile verildiği kontrol edilmelidir.

Stoklama ısısını kontrol ediniz

• Isı kontrolünü günde 2 defa düzenli olarak yapılmalıdır. Her kontrolde son ısı kaydı da kontrol edilmelidir. Soğuk oda ve derin dondurucu odalar için sürekli ısı takibi yapan cihazların (data loggers) kullanılması gereklidir.
• Ayrıca soğuk oda veya derin dondurucu odanın kapısı her açıldığında ısı kontrolü yapılarak kayıt edilmelidir.