1. Aşı depolama yeri yeterli midir?
   Buzdolabı hacminin yeterli olup olmadığını değerlendirmeden önce;

• Aşılar arasında yeterli hava boşluğu var mı?
  Aşı, sulandırıcı ve su şişelerinin maksimum stoğu buzdolabında mevcut olan hacmin yarısını kaplamalıdır. Buzdolabınızı hacminin yarısından daha fazla doldurursanız, soğuk havanın dolaşımı için yeterli alan kalmayacaktır.
• Aşılama oranlarını yükseltecek ek faaliyetler planladıysanız, buzdolabınızın gereken aşıyı alabilecek kapasitede olup olmadığını kontrol ediniz.
• Buzdolabınızın en alt sebze bölümüne tuzlu su şişeleri yerleştirdiniz mi?
  Bu tuzlu su dolu şişeler elektriğin kesilmesi veya buzdolabınızın bozulması durumunda ısının daha uzun süre korunmasını sağlayacaktır.
• Buzdolabınızda yalnızca 1 ay yetecek aşı mı stokluyorsunuz?
  Bir sağlık kurumu buzdolabında sadece 1 ay yetecek kadar aşı tedariği bulundurmalıdır. Eczaneler, aşı için ayrılmış özel bir buzdolabı bulundurup, ısı takibini düzenli bir şekilde yapmıyor ise, aşı depolamamalıdır.
• Isı etkili bir şekilde kontrol ediliyor mu?
  Buzdolabınız aşı depolama için +2 ile +8ºC arasında bir iç ısı sağlıyorsa uygundur. Eğer ısı, verilen aralıktan yukarı çıkar veya aşağı inerse, buzdolabınız, iyi halde olup olmadığının ve termostatın iyi ayarlanıp ayarlanmadığının anlaşılması için kontrol edilmelidir.

Sağlık Bakanlığına bağlı birimlerde aşıların stok süreleri, depolama ısıları aşağıdaki şemada belirtilmiştir.

	Merkez Depo	Bölge / Ecza depoları		Sağlık Ocağı	Sağlık Evi	Gezici EKip
		Bölge	İl merkezi
		3 ay	3 ay	1 ay	1 hafta	ihtiyaç
Oral polio	-15 ile -25 ºC arası Liyofilize aşıları dondurarak saklamak şart değildir. Dondurmak zararlı olmamakla birlikte +2 ºC ile +8ºC arası muhafaza edilmelidir. Aşılar sulandırıcıları ile birlikte paketlenmiş ise asla dondurulmamalıdır.			+2 ile +8 ºC arası
KKK (MMR)
Kızamık (liyofilize)
BCG (liyofilize)
Hib (liyofilize)
	+2 ile +8 ºC arası
DBT, DBT-Hib
Hib (sıvı)
Td(erişkin tip),DT,TT
HepB, Hep A
Kuduz aşısı
Pneumokok aşıları
Grip aşıları
Suçiçeği aşıları
PPD
Tüm antiserumlar
Sulandırıcı şişeler asla dondurulmamalıdır, +2 ile +8 ºC arasında veya oda ısısında muhafaza edilmelidir. Ana depo ve il depolarında oda ısısında saklanması tavsiye edilmekte olup, sağlık ocaklarında ise kullanım sırasında aşı ile aynı ısıda olması gerektiğinden sulandırıcılar +2 ºC ile +8ºC arası buzdolabında muhafaza edilmelidir.

Aşılar, sulandırıcılar ve buz aküleri yalnızca kendilerine tahsis edilmiş bir buzdolabında saklanmalıdırlar

Aşıları buzdolabının kapaklarına koymayınız. Kapaktaki sıcaklık buzdolabının ısısına göre daha sıcaktır ve buzdolabının kapısı açıldığında oda sıcaklığına daha fazla süre maruz kalırlar.

Bozulmuş olan, son kullanım tarihleri geçmiş, flakon ısı izlemcisine (VVM) göre kullanılmaması gereken ve sahada kullanılmak için götürülmüş, kullanım için sulandırıldıktan sonra artmış olan aşıları buzdolabında saklamayınız. Bu aşıları en kısa sürede imha ediniz. VVM olan aşılarınızı VVM durumuna göre değerlendiriniz.

Buzdolabında asla yiyecek saklamayınız,

Buzdolabının kapağını sık sık açmayınız; buzdolabının iç ısısını artırır. Bu konuda sağlık merkezinizde çalışan personeli mutlaka uyarınız.

Aşı buzdolaplarının 2 bölümü vardır;

• Ana bölümde aşı ve sulandırıcı saklanır ve sıcaklık +2ºC ile +8ºC arasında olmalıdır. Buzdolabının termostatı bu ısı dereceleri arasına ayarlanmalıdır.
• İkinci bölüm ise buzluk bölümüdür ve buz akülerini dondurmada kullanılır. Buzdolabı doğru çalışır durumda iken bu bölüm de ısı –15ºC ile -25ºC arasında olmalıdır.

Aşı buzdolaplarının yerleştirilmesinde dikkat edilecek hususlar;

 

1. Buz akülerini dondurucu bölümde dondurun ve muhafaza edin.
2. Tüm aşı ve sulandırıcıları soğutucu bölümde muhafaza ediniz. Eğer soğutucu bölümde tüm aşılarınızı alacak yeterli alan yok ise yeterli büyüklükte veya ilave bir buzdolabı tedarik ediniz. Kampanya dönemleri veya acil durumlarda aşırı stok yapmanız gerekirse, sulandırıcıları oda ısısında muhafaza edebilirsiniz, ancak unutmamalısınız ki sulandırıcılar kullanılmadan önce buzdolabında soğutulmalı ve aşı ile aynı ısıya getirilmelidir.
3. Aşı kutularını yerleştirirken aralarındaki hava akışının kolaca sağlanabileceği kadar aralık olmasına ve donmaya hassas olan aşıların buzluk bölümünden uzakta tutulmasına özen gösteriniz.
4. Daha önceki aşılama seansında açılmış olan çok dozlu OPV, DBT, DT, Td, TT ve Hepatit B aşılarını bir sonraki seansta ilk kullanılacak şekilde ayırınız.
5. Aşıları, buzdolabının soğutucu iç yüzeyleri ile temas etmeyecek şekilde istifleyiniz.
   

 

1. Çok dozlu flakon politikası: Bağışıklama hizmetlerinde birden fazla doz içeren (10`luk veya 20`lik) flakonlar kullanıyorsanız ( DBT, DT, Td, TT, Hep B, PPD ) flakonun üzerine açılış tarihini yazmayı unutmayınız. Yukarıda belirtilen aşılar için aşağıdaki durumların hepsini birden garanti edebiliyorsanız ard arda gelen toplam 3 aşı seansı boyunca bir aylık süreyi geçmemek üzere kullanabilirsiniz.   Son kullanma tarihi geçmemişse, Aşıların tamamının bu süre zarfında soğuk zincir koşullarında saklandığı garanti edilirse, Aşı flakonlarının su ile temas etmemişse, Aşı flakonları her kullanıldığında steril tekniklerle uygulandığından emin iseniz,   OPV aşısının flakonunun üzerinde flakon ısı izlemcisi olduğundan, VVM, atılma noktasına gelmediği süre boyunca kullanılabilir. ( Daha fazla bilgi için Flakon ısı izlemcileri bölümüne bakınız.)   Liyofilize aşılar ise, sulandırıldıktan sonra; Kızamık 4 saat içerisinde, BCG 6 saat içerisinde tüketilmelidir.

   
   
2. İlk kullanılacak olan aşılar en öne yerleştirilmelidirler. Flakon ısı izlemcisi bulunan ve imhası yakın olan aşılar da ilk önce kullanılmalıdır.
3. Buzdolabınızda sadece kullanıma uygun olan aşıları muhafaza ediniz. Son kullanım tarihleri geçmiş olan, sahaya çıkarılmış ve sulandırılmış olan ve Flakon ısı izlemcisi imha noktasına gelmiş olan aşıları en kısa sürede imha ederek, buzdolabınızda saklamayınız.
4. Sebzelik kısmında tuzlu su bidonları veya fazla olan buz akülerinizi bulundurunuz. Bunlar elektrik kesintisinde buzdolabının ısısının daha uzun süre korunmasını sağlarlar.
5. Buzdolabınıza aşılarınızı şu şekilde yerleştiriniz (Şekil 2)

• Üst rafa : Kızamık ve OPV
• Orta rafa : BCG ve PPD sol, KKK, Hib, DBT-Hib, DBT-Hib-IPV, su çiçeği, Kuduz aşısı ve anti-serumlar
• Alt rafa : DBT, DBT-Hib,Td, TT, Hep B, DBT-Hep B, grip, Hep A ve sulandırıcılar

Not;  Bu yerleşim planı buzdolabı evaporatör kısmının üstten havayı soğuttuğu kabul edilerek hazırlanmıştır.  Buzdolabınız evaporatörü alttan soğutmalı ise, yerleşim şemasının tam tersini uygulayabilirsiniz.